KATEGORİ : Sıra Tabanlı Strateji
ÜRETİCİ FİRMA : Microprose

Sıra Tabanlı Strategy (turn base) oyunlarından bahsedilince aklıma ilk olarak Sid Meier'ın en büyük eserlerinden biri olan Civilization gelir. Bu oyun ilk çıktığında büyük ilgi görmüş ve oynayanları saatlerce bilgisayar başına hapsetmişti. Mesela bu oyunu ilk oynadığımızda zamanın nasıl geçtiğini anlayamamıştık ve sabahın ilk ışıklarına kadar bu oyunu oynamıştık. Üstelik biz bu oyunu çıkış tarihi olan 1993 yılında değil seneler sonra oynamıştık. Yani oyunlarda görüntülerin ve seslerin oldukça iyi olduğu senelerde. Bu büyük ilginin sebebi hiç kuşkusuz oyunun oldukça gerçekçi olmasıydı. Fakat bu oyunda da diğer oyunlarda olduğu gibi bazı ufak hatalar bulunuyordu. Örnek olarak bir settler (göçmen) birimi bir uçağı hiç hasar bile almadan yok edebilmesini veya bütün uygarlıklar bize savaş açtığında bile danışmanımızın bize caravan yapmamızı önermesini sayabiliriz. Ama yinede bu oyunun oynanabilirliğinden hiçbir şey eksiltmiyor.

     Oyun hakkında ki bu kısa bilgilerden sonra artık oyunun anlatımına geçebiliriz. Oyunu çalıştırdığınızda karşınıza altı tane seçenek çıkacaktır. Bunlar;

Start a New Game: Yeni bir oyuna başlama
Load a Saved Game: Kaydedilmiş bir oyuna devam etme
Play on Earth: Gerçek dünya haritası üzerinde oynama
Customize World: Burada oynayacağımız dünyanın toprak büyüklüğünü, sıcaklığını, iklimini ve zamanını ayarlıyoruz.
Hall of Fames: En çok puan kazanan kişileri görmemizi sağlar.
Quit: Oyundan çıkmamızı sağlar.

     Şimdi Start a New Game'i seçip oyuna başlıyalım. İlk olarak karşınıza zorluk seviyesini ayarlıyacağımız bir pencere çıkacaktır. Bunlar kolaydan zora göre;

Chieftain: Çok kolay
Warlord: Kolay
Prince: Orta
King: Zor
Emperor: Çok zor

     Bu ekranı geçtikten sonra seçeceğimiz uygarlığın dışında kaç tane uygarlığın bulunacağı ekran çıkar. Üç ile yedi arasında bir sayı belirledikten sonra uygarlık şeçme ekranına geçiyoruz. Oyunda ondört adet uygarlık var.

Bunlar;

Custom: Burada kendimiz bir uygarlık yaratıyoruz.
Babylonian: Babiller
Egyptian: Mısırlılar
Greek: Yunanlılar
Russian: Ruslar
French: Fransızlar
Chinese: Çinliler
Mongol: Moğollar
Roman: Romalılar
German: Almanlar
American: Amerikanlar
Indian: Hintliler
Zulu: Zulular
Aztec: Aztekler
English: İngilizler


Uygarlığınızı da seçtikten sonra karşınıza oyundaki isminizi yazabileceğiniz bir ekran çıkacak. İsterseniz burada oyunun seçtiğiniz uygarlığa göre verdiği isim yerine istediğiniz bir isim de yazabilirsiniz. İsim bölümünüde geçtikten sonra uygarlığınızın bildiği teknolojilerin yazdığı bir ekran çıkar. Burayıda geçince oyuna başlayabilirsiniz.

     İlk olarak oyun içindeki menüleri anlatalım;

File

Save Game: Oyunu kaydetmeye yarar.
Tax Rate: Halkınızdan toplayacağınız vergi oranını ayarlarsınız.
Luxuries Rate: Lükslük oranını ayarlarsınız.
Find City: İsmini yazdığınız şehirin yerini size gösterir.
Options: Oyun ayarlarını yaparsınız.
Revolution: Yönetim biçimini değiştirmeye yarar.
Retire: Emekli olmaya yarar.
Quit: Oyundan çıkmaya yarar.

Orders

No orders: (Tüm birimler için) Birimleriniz sırasın geçirmeye yarar.
Found New City: (Settler için) Yeni bir şehir kurmaya yarar.
Build Road: (Settler için) Yol yapmaya yarar.
Build Irrigation: (Settler için) Yeşillikler, çöl, veya düzlükler üzerinde tarım yapmaya yarar. Eğer ormanda tarım yapmaya çalışırsanız "Change To Plains", bataklık üzerinde yapmaya çalışırsanız "Change To Grassland" diye komut çıkar.
Build Mines: (Settler için) Tepelere, dağlara, veya çöllük alanlara maden kurmaya yarar. Ormanda, bataklıklarda, yeşilliklerde veya düzlüklerde yapmaya çalışırsanaz komut "Change To Forest" olur.
Clean Up Pollution: (Settler için) Bulunduğu yerdeki kirlilikleri temizler.
Build Fortress: Birimin korunma özelliğini arttırır.
Wait: (Tüm birimler için) Tüm birimlerin hareketlerinin bitmesine kadar hiç bir komut vermemeye yarar.
Sentry: (Tüm birimler için) Aktif olan birimlerinizin nöbet tutmalarını sağlar. Düşman birimi onun görüş açısına girdiğinde aktif hale geçer.
GoTo: (Tüm birimler için) Birimin tıkladığınız yere gidebildiği hızda gitmesini sağlar.
Pillage: (Tüm birimler için) Birimin bulunduğu yerdeki yol, demiryolu, tarım alanı gibi yerleri yok etmesini sağlar.
Home City: (Tüm birimler için) Birimin ana şehrini değiştirmeye yarar.
Unload: (Taşıyıcı gemiler için) Taşıyıcı gemilerinin içindeki birimleri dışarı çıkartmasına yarar.
Jump to Unit: Haritayı aktif olan birime göre ortalar.
Hide Units: Birimi saklar ama sadece biz göremeyiz.
Disband Unit: Aktif olan birim yok eder.

Advisors

City Status: Şehirleriniz yiyecek, kaynak ve ticaret bilgileri ile ile listeler.
Military Advisor: Aktif olan ve yapılmakta olan kaç adet birimin olduğunu ve diğer uygarlıklarla yaptığımız savaşların istatistiklerini söyler.
Intelligence Advisor:
Attitude Advisor: Tüm şehirlerinizi mutlu ve mutlu olmayan insanların sayılarını göstererek listeler.
Trade Advisor: Şehirlerinizde vergi, lükslük, bilimsel araştırma oranlarının nasıl dağıtıldığını gösterir.
Science Advisor: Öğrendiğiniz teknolojileri sıralar ve öğrendiğiniz teknolojinin ne kadar süre sonra biteceğini gösterir.

World

Wonders of the World: Yapılmış olan Dünya harikalarını yerlerine göre listeler.
Top Five Cities: Dünyadaki en iyi beş şehrin nüfus ve yapığı Dünya harikalarına göre sıralar.
Civilization Score: Oyundaki puanınızı gösterir.
World Map: Dünya haritasını gösterir.
Demographics: Uygarlığınızın diğer uygarlıklarla karşılaştırlmış istatisklerinin listesi.
Spaceships: Yapılmakta olan uzaygemileri hakkında bilgiler / raporlar.

Civilopedia

Complete: Tüm konuların listesi ve onlar hakkında bilgiler.
Civilization Advances: Oyunda bulunan teknolojilerin listesi ve onlar hakkında bilgiler.
City Improvements: Şehirde yapılabilecek binaların listesi ve onlar hakkında bilgiler.
Military Units: Aralarında Settler, Diplomat ve Caravanlarında bulunduğu askeri birliklerin listesi ve onlar hakkında bilgiler.
Terrain Types: Yeryüzü şekillerinin listesi ve onlar hakkında bilgiler.
Miscellaneous: Hiçbir guruba ait olmayan konuların listesi ve onlar hakkında bilgiler.

     En sonunda menüler de bitti. Şimdi oyunu daha önce oynamayanlar için nasıl oynandığını kısa bir şekilde anlatacağım.

     Oyunun başında sadece bir settleriniz var. Bu settlerla şehirler yapabilir, şehirleri birbirlerine bağlayan yollar kurabilir veya yemek sıkıntısı yaşamamak için tarlalar yapabilirsiniz. İlk olarak settlerınızı haritada biraz dolaştırarak kendinize şehir kurmak için güzel bir yer seçin. Şehir kurmak için en ideal yerler akarsu kenarları, yeşillik alanlar, deniz kenarları veya kaynakların bulunduğu yerlerdir. Çünkü buralarda yiyecek daha çok bulunur. Kaynaklara örnek olarak üzerinde geyik remi bulunan yerleri söyleyebiliriz. Böyle yerlere şehir kurarsanız yiyecek miktarı ve üretim miktarı fazlalaşır. Beğendiğiniz (vaya beğenmediğiniz) yerlere sağ tuşla tıklayarak tıklayarak buralar hakkında daha detaylı bilgi alabilirsiniz.


Şehirinizi kurmak için güzel bir yer bulduktan sonra ilerde yiyecek sıkıntısı çekmemek için ilk olarak tarla (irrigation) yapın. Bunun için "İ" (bu bazen "I" tuşuda olabilir) tuşuna basın veya "Orders" menüsünden "Build Irrigation"a tıklayın. Ne kadar çok tarla yaparsanız yiyeceğiniz o kadar fazla olur. Fakat tarla yapabilmeniz için aktif ünitenin settler olması gerekmektedir. Tarla kurduktan sonra isterseniz "R" tuşuna basıp yol (road) yapabilirsiniz. Ama yol şimdilik o kadar önemli değil. Bunu şehirleriniz fazlalaştıkça şehirler arasında daha hızlı yolculuk etmek için kullanabilirsiniz. Tabi bunun için de settler'ın seçili olması gerekir. Bunlar bittikten sonra bölge şehir kurmak için çok daha ideal bir yer haline gelir. Artık şehir kurmaya hazırız. "B" tuşuna basarak kendinize bir şehir kuruyorsunuz.

     Şehir ekranına girmek için şehrinizin üstüne tıklayarak şehir ekranına geçin. Şehir ekranında sağ üst köşede şehirde bulunan binalar, ortada şehrinizin etrafında bulunan kaynakları gösteren küçük bir harita, sol alt köşede yiyecek stoğunu gösteren bir şekil (ne kadar dolu ise yiyeceğiniz o kadar fazla olur) ve onun yanında da yapmak istediğiniz birim veya binaları seçebileceğiniz bölüm bulunmaktadır. Şehri yaptıktan sonra yapmanız gereken ilk şey şehri korumak için askeri birimler eğitmektedir. Bunu yapmazsanız aniden ortaya çıkan düşman birmleri veya korsanlar uygarlığınıza daha tam olarak kurulmadan son verirler.

     Başlangıçta şehirlerinizde iki veya üç birim bulundurmalısınız. Tabi bu sayıyı düşmanlarınız geliştikçe fazlalaştırmalısınız. Birim üretildikten sonra şehri korumasını istiyorsanız birim aktif haldeyken "F" (fortify) tuşuna basarak şehri korumasını sağlarsınız. Şehri kormak için askerin sadece şehirde bulunması da yeter bu fakat bir birim fortify (anlamını tam olarak bilmiyorum) haldeyken savunma (defence) oranı fazlaşır. Bu da daha zor yok olacağı anlamına gelir. Koruma işini şehir dışında da yapabilirsiniz. Birimleriniz fazlalaştıkça bazılarını etrafı keşfetmek ve haritayı açmak için dolaştırabilirsiniz.

     Adamlarınız etrafı keşfederken karşınıza kulubeler çıkacaktır. Bu kulubeler sayesinde yeni bir şehir kurabilir, uygarlığınıza katılan bir asker bulabilir, bir miktar para kazanabilir, yeni bir teknoloji öğrenebilir veya biriminizin etrafının korsanlar tarafından sarılmasını sağlayabilirsiniz (ehe).

     Para ve teknolojiden bahsetmişken "File" menüsünden "Tax Rate"e tıklayarak buradan halkınızdan ne kadar vergi alacağınızı yüzde olarak ayarlarsınız. Fakat halktan ne kada vergi alırsanız (yüzde olarak) birim oranı da o kadar düşer. Örneğin %60 vergi alırsanız bilim oranı %40 olur. Yine "File" menüsünden "Luxuries Rate"e tıklayarak lükslük oranını (halkınızın mutlu olmasını sağlar) ayarlayabilirsiniz. Lükslük oranı da bilim oranını etkiler. Şehriniz kurulduktan kısa bir süre (ben diyim beş turn, siz diyin on turn) sonra karşınıza hangi teknolojiyi öğrenmek istediğinizi soran bir menü çıkacaktır. Öğrenebileceğiniz teknolojilerden birini seçip "Help" butonuna tıklarsanız seçili teknolojinin ne işe yaradığını öğrenebilirsiniz. Örnek olarak "Writing" diplomat ve kütüphane yapmanızı sağlar. Ama Writing'in öğrenebilmesi için daha önce "Alphabet"in öğrenilmesi gerek. Teknoloji olayı oldukça önemli. Çünkü düşmanlarımız bize atom bombası yolladığı sırada biz tank yapılmasını öğreniyorsak oyun kısa bir sürede yenilgi ile biter. Bunun olmaması için ilk olarak işinize yarayacağını düşündüğünüz teknolojileri öğrenin.

     Oyun sırasında diğer uygarlıklar sizinle konuşmak için adam yolluyor. Bu uygarlıklarla birleşebilir, onlara savaş açabilir veya barış yapabilir, bilgi ticareti yapabilir veya onları tehdit edebilirsiniz (onlara karşı savaş açacağınızı söyleyip onlardan fikrinizden vazgeçmek için para veya teknoloji isteyebilirsiniz. Tabi bunları onlarda size yapabilir. Bir diplomat şehrinize yaklaşıyorsa onu yok edin. Çünkü diplomatlar şehirinize girip şehirinizin görünüşünü görebilir, su yollarına zehir karıştırabilir, nükleer patlamaya yol açabilir, bina veya birimlerinizi yok edebilir veya sizden teknoloji çalabilir. Bunlarıda siz diğer uygarlıklara diplomat yolu ile yapabilirsiniz.

     Oyun için anlatacaklarım bu kadar. Sonradan yeni şehirler kurarak, daha fazla birim yaparak kendinizi geliştirin ve oyunu bitirin. Bu arada oyunu bitirebilmek için ya bütün düşmanları öldürmelisiniz yada uzayda yeni bir koloni kurmalısınız. Veya oyunun sonuna kadar oynamalısınız (oyun şimdi hatırlayamadığım bir tarihte bitiyor). Oyunda zaman sınırlaması olması çok sinir bozucu. Çünkü insan oyuna hep devam etmek istiyor. Bu özellik olmasaydı çok daha iyi olurdu. Bir de şehrinizde yapabileceğiniz bütün binaları yaptıktan sonra sürekli birimler yapmanız gerekiyor. Bunu da bir eksi olarak sayabiliriz.

     Size verebileceğim bilgiler bu kadar. Eğer Civilization'u oynamadıysanız bulup oynamalısınız. Civilization II'yi de bulabilirseniz onu da kesinlikle kaçırmayın. Civilization gibi o da bir şaheser.


ALINTI